Een bezoek aan het OERmuseum in Diever is al een beleving door de karakteristieke locatie. Het archeologisch museum is gevestigd in het schultehuis. Het schultehuis van Diever is thans nog de enige min of meer originele schultebehuizing van Drenthe. Berend Ketel liet dit huis in 1604 (ver)bouwen. Volgens bouwhistorici dateert het gebouw al van begin 1500.
Het schultehuus is gedurende de periode 1935 tot 1937 gerestaureerd. Het grootste gedeelte van de muurtegels komt uit het in 1903 gesloopte schultehuus in Ruinerwold. Die zijn in 1937 geschonken door J. Derks Brouwer, kleinzoon van de laatste schulte van Ruinerwold. De dragende moerbalken in de voorvertrekken zijn in de sleutelstukken gestileerde paardenhoofden, een oud-Germaans symbool, uitgesneden. Dat is de belangrijkste indicatie dat het oorspronkelijke gebouw van begin 1500 is.
Berend Ketel was in dit schultehuus de eerste ‘schulte’, burgemeester, rechter, notaris en deurwaarder tegelijk, hij was een zogenaamde “eigenerfde” boer. Tijdens de tachtigjarige oorlog (1568-1648) werd in februari 1582 de omgeving van Diever door Geuzen in de as gelegd. Graaf Willem Lodewijk van Nassau, stadhouder van Friesland, maakte in 1594 een einde aan de Spaanse overheersing. Hij stelde nieuwe betrouwbare overheidsdienaren aan voor het lokale bestuur in zijn machtsgebied. In Drenthe benoemde hij in 1596 Berend Ketel als schulte van Diever en ‘bannerschulte’ van het ‘Dieverderdingspil’. Tot 1737 oefenden vijf opeenvolgende generaties Ketel in dit huis het schulteambt uit.
Een dingspil was tot het einde van de 15e eeuw een bestuursdistrict. Drenthe kende er zes, waarvan het Dieverderdingspil er dus één was. Vanuit elk dingspil werden vier eigenerfde boeren aangewezen als ‘ette’ (rechter) in het landschapsbestuur van Drenthe. De dingspillen mochten zelfstandig vergaderen, vaak vond dat plaats in de open lucht. Berend Ketel liet zijn gebeeldhouwde wapen boven de voordeur van het schultehuus aanbrengen. Dit wapen is, net als dat van zijn echtgenote Hermanna Arents, op gebrandschilderd glas nu nog te zien in het zijraam van de schultekamer. Het is een geprofileerde blauwe dwarsbalk op een veld van zilver met als helmteken een uitkomende groene draak met een dubbel gespleten rode tong. Het zilver en de dwarsbalk zijn ook terug te vinden in het wapen van Diever.
Welkom, wat fijn dat je er bent!
Het OERmuseum heeft een bijzonder plan: op de Brink komt een herinneringsplek voor de bekende archeoloog Albert Egges van Giffen. Een plek waar verleden en heden elkaar ontmoeten. Verschillende kunstenaars hebben hiervoor een ontwerp gemaakt. Uit alle inzendingen zijn drie ideeën gekozen – en die leggen we graag voor aan de inwoners van Westerveld.
Maar eerst: wie was Van Giffen eigenlijk?
Hoewel zijn naam niet bij iedereen een belletje doet rinkelen, is zijn betekenis enorm. Hij wordt niet voor niets de ‘vader van de hunebedden’ genoemd. Van Giffen onderzocht alle hunebedden in Nederland, bracht ze nauwkeurig in kaart en zorgde voor restauratie en behoud. In een tijd waarin archeologie nog nauwelijks serieus werd genomen en vondsten soms verloren gingen, zette hij het vakgebied in Nederland stevig op de kaart.
Zijn band met Diever was sterk. Hij groeide op in de oude pastorie aan de Brink, ging er naar school, bezat er een vakantiehuis en vond er uiteindelijk ook zijn laatste rustplaats. Voor oudere inwoners is hij misschien nog een bekende verschijning: een markante persoonlijkheid met een grote passie voor het verleden.
Voor de herinneringsplek zijn drie ontwerpen geselecteerd, die we hieronder presenteren:
Bij dit ontwerp staat de grote steen voor het oude gemeentehuis centraal. De gemeente heeft deze steen beschikbaar gesteld voor het monument. Aan de steen wordt een bankje bevestigd met daarop een ijzeren draadfiguur die Van Giffen voorstelt. Bezoekers kunnen naast hem plaatsnemen, een selfie maken of simpelweg even uitrusten. Een laagdrempelige en uitnodigende manier om kennis te maken met zijn verhaal.
Een manshoog draadfiguur van ijzer die Van Giffen uitbeeldt terwijl hij een zwerfkei in zijn handen houdt. Dit ontwerp benadrukt zijn verbondenheid met het landschap en zijn onderzoek naar prehistorische monumenten.
Een tweedimensionale vorm van een hunebed, waarbij alleen de contouren van de zwerfstenen zichtbaar zijn. Je kijkt dus door het hunebed heen. De omtrek van de stenen is uitgevoerd in roestvrij staal en van binnenuit verlicht. Dit moderne ontwerp verwijst direct naar het werk waarvoor Van Giffen zo bekend werd en laat het verleden letterlijk oplichten in het heden.
